Fingið merktan fisk

Havið

Havið Hiti og salt Rák Havsúrgan Tíðarrøðir

Lívið í havinum

Lívið í havinum Fiskur Havsúgdjór Sjófuglur Djóraplankton Plantuplankton Tíðarrøðir

Tilmæli

Tilmæli Tilmæli frá Havstovuni Tilmæli frá ICES Um stovnsmeting

Fiskalisti

Tíðindi

Um Havstovuna

Um Havstovuna Samband Jákup Sverri Starvsfólk Verkætlanir Sæð okkurt spennandi? Ofta spurt Búmerki

Yngul- og ætikanning

Túrfrágreiðing

Jákup Sverri, túrur nr. 2628

Tíðarskeið: 17/6-1/7 2026

Ábyrgd: Helga Bára Mohr Vang

Endamál: Høvuðsendamálið við túrinum er at kanna yngul og æti á Landgrunninum og Føroyabanka, og fáa eitt tíðliga mát fyri árgangsstyrkina hjá toski á Landgrunninum, samstundis sum ábendingar um árgangsstyrkina hjá øðrum fiskasløgum, sum t.d. hýsu, hvítingsbróður og nebbasild, eisini verða fingnar til vega. Harafturat verður pelagisk vistfrøði kannað við ymiskum hydrografi- og ætikanningum.

Yngul- og ætikanningarnar vórðu gjørdar í seinnu helvt av juni og gingu væl. Á Landgrunninum vórðu 86 støðir av 90 støðum kannaðar, harav 49 teirra eisini vóru hydrografiskar støðir. Á Føroyabanka vóru 16 av 20 støðum kannaðar, harav allar eisini vóru hydrografiskar støðir.

Á Landgrunninum var sera lítið av yngli av høvuðssløgunum toski, hýsu, hvítingsbróðri og nebbasild (Mynd 1 og 8). Samlaða nøgdin av hesum yngli var tann fjórðlægsta, sum er skrásett, síðani kanningarnar byrjaðu í 1983. Miðallongdin á ynglinum var eisini lítil (Mynd 2).

Miðal sjóvarhitin var 9,3°C innan fyri landgrunsfrontin og 9,7°C í teimum ovastu 50 metrunum uttan fyri frontin (Mynd 3). Hetta er heitt eftir árstíðini, men tó eitt vet kaldari enn í fjør. Saltinnihaldið, sum í eitt tíðarskeið hevur verið rættiliga lágt, er nú hækkað aftur.

Gróðurin á Landgrunninum er sera lítil í ár, og samlaði gróðurin frá í vár og til 26. juni er millum tað lægsta, sum er mátað, síðani henda kanningin byrjaði í 1990 (Mynd 4). Uttan fyri landgrunsfrontin var meira av plantuæti enn inni á Landgrunninum.

Djóraætið á Landgrunninum var fyri tað mesta smátt. Í mun til onnur ár var lítið av sløgum, sum serliga hoyra Landgrunninum til, meðan lutfalsliga meira var av sløgum, sum eru vanlig á havleiðunum rundan um Landgrunnin, serliga Pseudocalanus (Mynd 5), sum á myndini er partur av “Aðrir kopepodar”. Biomassin av djóraæti var tó størri enn í fjør, og inni á Landgrunninum var hann væl størri enn langtíðarmiðal (Mynd 6).

Mynd 6. Miðal turrvekt av djóraæti í teimum ovastu 50 m á øllum støðum, ávikavist innan fyri 100 m botndýpi og uttan fyri 150 m botndýpi, 1990-2025.

Á Føroyabanka var støðan øðrvísi. Har lá sjóvarhitin um 10,7°C, og væl meira var av gróðri enn á Landgrunninum. Í miðal var nøgdin av plantuæti umleið 2-3 ferðir størri á Bankanum enn á Landgrunninum. Av djóraæti var mest av Calanus og Pseudocalanus, og nøgdin var áleið tann sama sum á Landgrunninum.

Yngulkanningarnar vístu, at ongantíð áður er so nógv skrásett av bæði toska- og hýsuyngli á Føroyabanka. Miðaltalið av toskayngli fyri árini 1991-2025 er 53 yngul pr. hál, meðan miðaltalið í ár var umleið 4000 toskayngul pr. hál (Mynd 7). Yngulin var at finna runt allan Bankan.

Eisini var rættiliga nógvur svartkjaftayngul at fáa á Bankanum, og hetta er fyrstu ferð, at tað er skrásett í hesum kanningum. Nøgdin av nebbasild var tó undir miðal.

Tíðindi um túrin

Jákup Sverri

Túrar

Viðkomandi tíðindi

Øll tíðindi

Yngulkanningar vísa stóran mun millum Landgrunnin og Føroyabanka í ár

10.07.2026

Í seinnu helvt av juni gjørdi Jákup Sverri yngul- og ætikanningar bæði á Landgrunninum og á Føroyabanka. Trolstøðirnar síggjast sum gular strikur á ko…

Sólvá Jacobsen vann snarrøðukappingina

01.10.2025

Á Vísindavøkuni 2025 var ein einaferð snarrøðukapping hildin, har luttakararnir skuldu leggja gransking fram í 2,5 minuttir. Sólvá Jacobsen, nýklaktur…

Lítið av yngli í summar

20.08.2025

Nøgdin av fiskayngli er lítil í ár, bæði á Landgrunninum og Føroyabanka, tó burtursæð frá hýsu og lodnu á Landgrunninum. Eisini er miðallongdin á fles…

Reydligur sjógvur kring oyggjarnar

26.06.2025

Seinastu vikurnar hevur Havstovan fingið fráboðanir um reydligan sjógv ymsa staðni undir landi. Vit hava fingið nøkur sýni, og greiningar vísa, at tal…

Makrelgýting við Føroyar kannað

10.06.2025

Í farnu viku varð Jákup Sverri liðugur at kanna makrelgýting á leiðunum kring Føroyar. Mest av makreleggum vóru í økjunum móti evropisku hellingini ey…

Sólvá Jacobsen vart PhD-ritgerð um æti og yngul

14.05.2025

Mikudagin 14. mai vardi Sólvá Jacobsen PhD-ritgerð sína um æti og yngul á Landgrunninum, við høvuðsdenti á tosk. Ritgerðin ber heitið “Environmental d…

Fyrilestrar um yngul, uppsjóvarfisk og føði

06.05.2025

“Yngul á Landgrunninum” og “Æti og føði hjá uppsjóvarfiski” vóru heitini á almennu fyrilestrunum, sum Sólvá Jacobsen, lívfrøðingur og Ph.D. lesandi og…

Nær fer gróðrinum á Landgrunninum í gongd í ár?

27.03.2025

Enn er gróðurin niðan fyri 1 µg chl-a/L, sum er markið, har vit siga, at nú er gróðurin byrjaður. Væntandi fer gróðurin at byrja innan alt ov langa tí…

Sæð serliga hvalspýggju

07.11.2024

Á seinasta hydrografitúri hjá Jákup Sverra løgdu vísindafólk og manning merki til eitt óvanliga stórt tal av eini serligari hvalspýggju á Føroyabanka …

Inga framløgu um djóraæti

13.09.2024

Á Vísindavøkuni 2024 fer Inga Kristiansen frá Havstovuni at hava eina framløgu við heitinum: Hví er djóraætið týdningarmikið? Framløgan verður í Kongs…

Minni av toskayngli í ár

15.08.2024

Tað vístu yngul- og ætikanningarnar í 2024, sum vórðu gjørdar við Jákup Sverra í seinnu helvt av juni. Kanningarnar á Landgrunninum vístu, at nøgdin a…

Gróðurin á Landgrunninum met góður í ár

22.07.2024

Í útvarpssamrøðu við Kringvarpið í farnu viku greiddi Sólvá Jacobsen, lívfrøðingur á Havstovuni, frá gróðrinum á Landgrunninum, sum í ár hevur verið m…

Nógvur gróður at síggja á hydrografitúri

28.05.2024

Tann 15. mai fór Jákup Sverri út at taka streymmátarar upp og gera hydrografiskar kanningar. Mátað var eftir seks skurðum, harav seks vóru sonevndir s…

Jákup Sverri kannað æti og fiskalarvur á Landgrunninum

27.05.2024

Ta fyrstu tíðina eftir at rognkornini eru klækt, fáa fiskalarvurnar bert tikið smáa føði, sum fyri tað mesta er djóraæti, ið nýliga er gýtt. Fyri at d…

Gróðurin á Landgrunninum er byrjaður

06.05.2024

Gróðurin av plantuæti á Landgrunninum kom tíðliga í ár. Tað gevur vónir um góð føðiviðurskifti til fiskalarvurnar. Hvørja viku fær Havstovan sjógv frá…

Broytingar í plantuæti

08.02.2024

Nýggj grein í tíðarritinum Global Change Biology vísir, at ein sterkari subpolarur meldur eftir 2013 broytti plantuætisamfelagið fram við Europeiska l…

Skúm á sjónum

06.07.2023

Hevur tú seinastu dagarnar lagt merki til at nógv skúm hevur verið at síggja á sjónum og undrast yvir, hvat tað man vera? Orsøkin er sannlíkt algur av…

Yngul- og ætikanningar 2023

03.07.2023

Jákup Sverri er afturkomin av yngul- og ætikanningunum, sum árliga vera gjørdar á Landgrunninum og Føroyabanka í juni. Úrslitini frá Landgrunninum vís…

Æti og fiskalarvur á Landgrunninum kannað

13.06.2023

Nøgdir og sløg av æti um várið hava alstóran týdning fyri, í hvønn mun fiskalarvur frá gýtingini fyrr um várið kunnu finna sær neyðuga føði. Sostatt e…

Jákup Sverri verið á hydrografitúri

26.05.2023

Tann 17. mai fór Jákup Sverri á hydrografitúr, har ein av uppgávunum var at taka streymmátarar upp. Lagt varð fyri norðanfyri, har ein streymmátaraboy…

Nýtt ár við kanningum av æti í Skopunarfirði

17.01.2023

Í góðum samstarvi við Lívfiskastøðina í Skopun, hevur Havstovan í nógv ár gjørt regluligar kanningar av sjónum í Skopunarfirði. Lívfiskastøðin pumpar …

Føði til toskalarvur ávirkar tilgongdina

06.12.2022

Tilgongdin til toskastovnin á Landgrunninum broytist nógv frá einum ári til annað. Flestu ár síðani 2005 hevur tilgongdin verið sera vánalig, og hon e…

Jákup Sverri á yngul- og ætikanningum í juni

18.07.2022

Í seinnu helvt av juni vórðu afturvendandi yngul- og ætikanningar gjørdar á Landgrunninum og Føroyabanka. Nøgdin av toska- og hvítingsbróðuryngli er t…

Samband ímillum reyðæti, havstreymar og norðhavssild

10.05.2022

Desember 2021 vardi Inga Kristiansen sína Ph.D. verkætlan á Fróðskaparsetrinum um samband millum reyðæti, havstreymar og norðhavssild. Eitt høvuðsúrsl…

Føðin avger yvirlivilsi hjá toskalarvum

10.05.2022

Føðiviðurskiftini hjá toskalarvum á føroyska landgrunninum eru sera óstøðug. Góður gróður um várið økir um nøringinahjá djóraætinum, og tað er avgeran…

Gróðurin og nøringin hjá djóraæti á Landgrunninum eru ikki byrjað enn

05.05.2022

Jákup Sverri kannaði í tíðarskeiðinum 20.-27. apríl havfrøði, plantuæti og djóraæti á Landgrunninum. Hesa ársins tíð eru nógvar fiskalarvur í sjónum o…

Livandi rundorma-larva funnin í reyðæti

18.12.2020

Regluligu planktonkanningarnar av sjógvi frá Lívfiskastøðini í Skopun sýndu eitt óvæntað úrslit: Tá prøvin varð kannaðurundir mikroskopi sást, at eitt…

Kaldur Eysturíslandssjógvur týdning fyri nøgdir av djóraæti norðan fyri Føroyar

18.12.2020

Samanrenning og blanding av heitum Atlantssjógvi og køldum Eysturíslandssjógvi ger eitt frontøki norðan fyri Føroyar, sum er ríkt í djóraæti. Nýggj gr…

Fiskiskapur eftir reyðæti

25.09.2019

Føroyar hava ein serligan náttúrugivnan møguleika at gagnnýta tað næst størsta lívfrøðiliga tilfeingið, sum er í Norðuratlantshavi, nevniliga reyðæti….

Várgróðurin seinkaður tá kuldin liggur leingi

25.09.2019

Gróður av plantuæti, sum vit eisini nevna „havsins gras“, er sum so ikki treytaður av ávísum hita, tí plantuæti grør væl, bæði í sjógvi sum er kaldari…

Broytingar í djóraætissamfelagnum á Landgrunninum

23.10.2018

Djóraæti byrjar at nørast fyrr inni á Landgrunninum enn uttan fyri Landgrunnin, og bæði sløg og nøgdir av djóraæti broytast nógv í mun til tíð og stað…

Djóraæti á Landgrunninum týdning fyri fiskalarvur

23.10.2018

Fyri livilíkindini hjá næsta ættar liðnum av fiski, teimum viðkvomu fiska larvunum, hevur millum annað nøgd og slagsamanseting av djóraæti inni á Land…

Avbera nógvur gróður í 2017

23.10.2018

Gróðurin í 2017 eydnaðist avbera væl, og er tann besti síðani aldamótið. Orsøkina til nógva gróðurin kenna vit ikki til fulnar. Men av royndum vita vi…

Nógv krill á Vánni í Klaksvík

31.08.2018

Hósdagin varnaðust fólk í Klaksvík óvanliga nógv av nøkrum smáum krabbadjórum á Vánni í Klaksvík.Havstovan hevur fingið nøkur av hesum djórunum til ka…

Djóraæti á Landgrunninum á vári

04.12.2017

Nýggj grein frá Havstovuni um djóraæti á Landgrunninum á vári er kunngjørd í tíðarritinum “Journal of Marine Systems”. Heitið á greinini er “Temporal …

Kanna nýggja ættarliðið í juni og juli

09.10.2017

Tríggjar mánaðir eftir at toskurin hevur gýtt, fer Magnus Heinason út at kanna hvussu nógvur toskayngul er, hvussu stórur hann er og hvar hann er at f…

Toskayngul etin upp innanífrá av rundormi

09.10.2017

Inni í búkholuni á toskayngli eru funnar rundorma larvur av slagnum Hysterothylacium aduncum, ið hava toskafiskar sum endavert. Tær eru kravmiklar til…

Fylgisveinamátingar geva nýtt innlit í gróðurin kring Føroyar

19.09.2016

Mátingar, gjørdar við fylgisveinum, vísa, hvussu nógv plantuæti er í vatnskorpuni. Í miðal byrjar gróðurin í apríl á djúparu leiðum um eystan til á La…

Gróðurin vestanfyri

07.11.2013

Havstovan er farin undir serstakar kanningar at útgreina, hvussu gróðurin vestan fyri oyggjarnar ávirkar livilíkindini inni á grunnum. Kanningarnar ve…

Djóraæti á Landgrunninum nógv økt seinastu árini

07.11.2013

Rættiliga stórar broytingar hava verið í djóraæti á Langrunninum tey meira enn 20 árini, Havstovan regluliga hevur kannað æti. Tær flestu av hesum bro…

Plantuæti er lykilin

01.09.2011

Hægri verur í vistskipanini, so sum nebbasildayngul, toskur, hýsa og lomviga, eru týðiliga tengdar at nøgdini av plantuæti. Hetta er úr Sjóvarmál 2011…

Krill

01.09.2009

Krill er felgasheiti fyri ein lítlan bólk av uml. 80 ymiskum sløgum av smáum krabbadjórum, sum liva í sjónum. Nøkur fá sløg liva tætt við ella á botni…

Øktur gróður vestan fyri Føroyar eftir 1995

01.09.2009

Frá 1995 og fleiri ár fram vaks nøgdin av plantuæti vestan fyri Føroyar sera nógv. Hesi somu ár var sjógvurin í økinum heitur. Nógv týðir uppá, at sam…

Batnandi føðiviðurskifti á Landgrunninum

01.09.2009

Gróðurin av plantuæti á Landgrunninum var í 2008nakað yvir miðal og í 2009 var hann enn betri. Serligahugaligt var, at várgróðurin var góður, soleiðis…

Fjarstýrdir kavbátar rannsaka havsins kalda hjarta

01.09.2007

Smáir kavbátar kanna hitan, saltinnihaldið, streymin og plantuplankton í havinum við Føroyar. Endamálið er at útvega upplýsingar um tað termohalina rá…

Stórdjóraæti í Hetlands rennuni

01.09.2003

Tvey sløg av ljóskrabba (krill) mynda í stóran mun nøgdirnar av stórdjóraæti (macrozooplankton) í Hetlandsrennuni, men eisini pílormar (Sagitta) eru a…