Havsúgdjór

Fyri at gera stovnsmetingar av hvali, í Norðuratlantshavinum, verða hvalateljingar gjørdar undir heitinum NASS (North Atlantic Sightings Survey).
Nammco londini (Føroyar, Ísland, Grønland, Noreg)  hava samskipað hesar teljingar, saman við øðrum londum, ávís ár.

• 1987: Føroyar, Ísland, Grønland, Noreg og Spania
• 1989: Føroyar, Ísland, Grønland, Noreg og Spania
• 1995: Føroyar, Ísland og Noreg
• 2001: Føroyar, Ísland og Noreg
• 2007:
  • Trans-NASS:  Føroyar, Ísland, Noreg, Grønland og Kanada
  • CODA: Bretland, Írland, Frakland og Spania
  • SNESSA: USA
• 2015: Føroyar, Ísland, Grønland og Noreg
• 2024: Føroyar, Ísland, Grønland og Noreg

Til hvalateljingarnar verða í fyrsta lagi skip brúkt, og í summum førum loftvegis teljing. Teljingar í føroyskum sjóøki, verða gjørdar við skipi. Hvalateljingin verður gjørd um summarið í góðum veðri, í 3-4 vikur. Siglt verður gjøgnum fastlagdar skurðar í ávísum økjum (strata). Øll sløg av hvali skrásetast. Síðani gerst ein stovnmeting av hvørjum hvalaslagi.

Sveivin á avgusti.

Í Føroyum er bert láturkópurin støðufastur. Fyri at gera eina stovnsmeting av láturkópinum í Føroyum, verða kópateljingar gjørdar 3. hvørt ár. Talt verður fram við landi, við báti. Er nógvur kópur at síggja, á ávísum staði, verður ein drona send avstað. Dronan tekur myndir av økinum, so allur kópur í økinum verður taldur við.

Láturkópur í Stóru Dímun.

Tá boða verður frá grind, kann avgerð takast, at hon skal merkjast. Hetta merkir, at hon ikki verður dripin, men at sendarar (fylgisveina-merkir) verða settir, á summar hvalir í bólkinum. Síðani verður grindin rikin út aftur.
Tað er serliga grindahvalur og skjórutur springari, ið verður merktur í Føroyum.

Merking hevur stóran týdning fyri at fáa innlit í vistfrøðina hjá hvali. Alt eftir hvat fyri slag sendarin er, kann ferðing og kaving hjá hvalinum skrásetast, samstundis sum sendarin mátar hitastig og saltinnihald, í sjógvnum. Hesar upplýsingar kunnu geva okkum eina ábending um t.d. føðigrundarlag og hvussu víða ein hvalastovnur fevnir.

Sendari festur á hornið á skjórutum springara.

Sum við hvali, verður láturkópur eisini merktur, við jøvnum millumbili. Merking av kópi gevur innlit, hvussu kópurin ferðast kring oyggjarnar. Eisini kann merking brúkast til árinskanningar, um inntriv verður gjørt, har kópur ferðast.

Sendari festur á nakkan á láturkópi.

Fyri havsúgdjór, ið liggja ovast í føðiketuni, eitt nú hvalur (serliga tannhvalur), er dáking ein sera stórur trupulleiki, tí dákingarevni hópa seg upp, gjøgnum føðiliðini í føðiketuni. Vandamikil dálkingarevni kunnu ávirka t.d. nervalag og nøringina hjá djórum, somuleiðis sum hetta ávirkar okkum menniskju, ið gagnnýta úrdráttir úr havinum til matna.