{{currentPage * pageSize + 1}} - {{pageSize * (currentPage + 1) > numberOfResults ? numberOfResults : pageSize * (currentPage + 1)}} úrslit av {{numberOfResults}}
Einki úrslit

Svartkjaftur

Micromesistius poutassou

Svartkjaftur hevur stóran týdning fyri bæði mat- og ídnaðarfiskiflotan.

Svartkjaftur hevur tríggjar smáar ryggfjaðrar. Tær báðar fremru eru stuttar og ganga upp í ein spíss. Tann aftasta er long. Hann hevur tvær gotfjaðrar. Tann fremra er um ein triðing av heildarlongdini. Tann aftara er umleið somu longd sum aftasta ryggfjøður. Fremra gotfjøður kemur fram undir umleið hálvar uggafjaðrarnar. Siljafiskar hava langar búkfjaðrar, rognafiskar hava stuttar. Kjafturin er fremst á gronini. Hann hevur undirbit. Sterturin er eitt sindur sýldur. Gotið er umleið undir fremra enda á fremstu ryggfjøður, kanska heldur fremri.

Eyðkendar fyri svartkjaftin eru tær stuttu ryggfjaðrarnar og gloppið ímillum teirra. Hann er svartur inni í kjaftinum og táknaholurnar eru svartar. Gotið er frammarlaga.

Svartkjaftur verður upp í 47 cm langur. Elsti aldursgreinaði svartkjaftur undir Føroyum var 19 ár.

Útbreiðsla

Svartkjaftur er um alt tað føroyska sjóøkið, bæði við botnin og uppi í sjónum. Annars er hann um tað mesta av havinum, í Barentshavinum, undir Eysturgrønlandi og Íslandi, í Biskeiavíkini, Norðsjónum og Skagerrak suður í vestara part av Miðjarðarhavinum, og nakað suður við Vesturafrika. Undir Vesturgrønlandi og suður til USA.

Hann er vanliga úr 200 m niður á 400 m dýpi, men sæst eisini úr vatnskorpuni niður á umleið 1000 m.

Um okkara leiðir verður svartkjaftur frá Portugal til Bjarnoynna og vestur móti Grønlandi, roknaður sum sami stovnur.

Veiða

Svartkjaftur verður veiddur í øllum útbreiðsluøkinum og av nógvum londum. Føroyar, Ísland, Noreg og Rusland eru tey sum veiða mest.

Svartkjaftur verður umsitin í felag við øðrum strandalondum, sum í besta føri eru samd um, hvussu heildarveiðan skal býtast millum lond. Í løtuni er tó ikki semja millum strandalondini um, hvussu heildarveiðan skal býtast.

Vektarbýti í føroysku veiðuni

Stovnsmeting

Á hvørjum ári verður svartkjaftur stovnsmettur. Havstovan luttekur í hesi stovnsmeting, sum verður samskipað av havrannsóknarstovninum ICES.

Stovnsmetingarúrslit

Veiða

Tilmælið fyri svartkjaft er 1.529.754 tons fyri 2024, sum er ein hækking á 12,5% í mun til tilmælið í 2023. Henda hækking kemst av góðu tilgongdini av árgangunum 2020 og 2021 og verða hesir báðir árgangirnir partur av gýtingarstovninum í 2024. Árgangurin frá 2022 er mettur at vera undir miðal.

Tilgongd

Tilgongdin av svartkjafti var metgóð í 2021 0g 2022.

Veiðutrýst

Veiðitrýstið var 0,515 í 2023, sum er oman fyri burðardygga hámarkið (FMSY = 0,32). Veiðitrýstið hevur ligið oman fyri hámarkið síðani 2014.

Gýtingarstovnur

Góða tilgongdin í 2021 og 2022 hevur gjørt at svartkjaftastovnurin hevur verið í vøkstri síðani 2020. Gýtingarstovnurin er í 2023 mettur at vera 6,8 mió. tons, sum er væl oman fyri støddina, har tað sambært umsitingarætlanini er neyðugt at vísa varsemi. Minkingin síðani 2018 er vend til eina hækking í fjør og í ár vegna góðu tilgongdina.

Aldursbýti

Svartkjaftur veksur skjótt og er rættiliga ungur, tá hann sæst í veiðuni.

Svartkjaftur verður veiddur víða um, og tískil er aldursbýtið í samlaðu veiðuni ikki altíð tað sama sum í føroysku veiðuni – á myndini síggjast hesi bæði.

Við at “blaða” millum árstølini ovast á myndini sæst aldursbýtið í føroysku veiðuni síðstu fimm árini.

Lívfrøði

Svartkjaftur er í ætt við tosk og er bæði uppsjóvarfiskur og botnfiskur. Hann ferðast víða millum gýtingarøki og føðiøkir.

Vøkstur


Kynsbúning

Svartkjaftur verður gýtingarførur tá hann er um 24‑27 cm til longdar og 2‑4 ár til aldurs.

Gýting

Høvuðsgýtingarøkið hjá svartkjafti er fram við hellingini vestan fyri Bretsku oyggjarnar, á
300‑500 m dýpi, serliga vestur úr Hebridunum og Porcupinebankanum. Gýtingin fer fram nakað upp frá
botni í mars‑apríl, og rognkornini flotna upp í sjógvin, eins og hjá øðrum fiskum innan toskaættina.

Yngul og ungfiskur

Rognkorn, larvur og yngul reka uppi í sjónum við streyminum. Meginparturin rekur norður til Føroyar,
í Norskahavið og inn í Norðsjógvin, men eisini tykist nakað av yngli frá gýtingarøkinum við Porcupinebankan at reka suður í Biscaya víkina. Tey ár, tá tilgongdin er góð til tey norðaru økini, er yngul eisini at finna við Ísland og einkult ár eisini við Eysturgrønland.

Svartkjafturin veksur síðan upp fram við hellingunum út av landgrunnunum til hann eftir 1-2 árum fer út í føðiøki til tann vaksna fiskin.

Svartkjaftur veksur skjótt tey fyrstu árini. Tann nýklakta larvan er 2‑2.5 mm til longdar í apríl mánaði, og longu í juli/august mánaði kunnu vit bera við yngul í føroyskum øki, sum er 14 cm til longdar, og várið eftir, sum ársgamal, er hann 18-20 cm.

Føði

Høvuðsføðin hjá svartkjafti er reyðæti, aðrir kopepodar, krill og amfipodar.

Ferðing

Eftir gýtingina í mars-apríl ferðast meginparturin av stovninum norður í Norskahavið at leita sær føði. Á veg norður ferðast hann í stóran mun gjøgnum føroyskt sjóøki, vanliga í mai mánaði. Norðanfyri spjaðir fiskurin seg yvir eitt vítt øki. Meginparturin stendur úti á víðum havi norðanfyri, og nakað fer inn í Norskurennu.

Tann vaksni svartkjafturin er á føðiøkinum frá juni-juli og árið út, men byrjar spakuliga at ferðast suður móti gýtingarøkinum í desember. Á veg suður fer hann fyri tað mesta gjøgnum Hetlandsrennuna og fram við føroyska landgrunninum í januar-februar.

Eftir gýtingina í mars-apríl er eisini nakað av svartkjafti, ið leitar sær suðureftir.

Litur

Livandi í sjónum hevur svartkjaftur heilt annan lit enn tann trolveiddi fiskurin. Livandi minnir hann mest um hvíting, tó heldur grønari. Trolveiddur fiskur missir roðsluna og av tí eisini sínar litir, og tá sær hann soleiðis út: bakið er óblankt blálitt, ljósari bláur, og silvurkendur er hann um síðurnar og hvítgráur undir búkinum. Hann er svartur inni í kjaftinum og táknaholunum.

Nøvn á fiski á øðrum máli
MálNøvn
Før:Svartkjaftur, Sildaforskrekkjari
Lat:Micromesistius poutassou
Dan:Blåhvilling, Sortmund
Eng:Blue whiting, Poutassou
Fin:Mustakitaturska
Fra:Merlan bleu, Marlus, Merlan de paris, Patafloues, Poutassou, Tacaud
Gri:Sýko, Gourlomata, Prosfygáki, Tsimbláki
Ísl:Kolmunni
Ita:Merlu, Melú, Pesce molo, Potassolo
Jap:Minamidara (M. australis)
Ned:Blauwe wijting
Nor:Kolmule, Blågunnar, Kolkjeft
Pol:Blekitek
Por:Verdinho, Bacalhau, Lacrau do mar, Pichelim
Rus:Putassu, Severnaya putassu
Spa:Bacaladilla, Perlita, Pez lirio
Sve:Blåvitling, Kolmule
Týs:Blauer Wittling
USA:Blue whiting

Blue ocean – Blue whiting recruitment, distribution and Ocean-climate processes in the north Atlantic Ridge area

fiskur
Jákup Sverri
svartkjaftur
toskaættin
Áramál
2022 – 2025
Fígging
Havgransking í Norðuratlantshavi, DTU Aqua og Havstovan
Fólk á Havstovuni
Jan Arge Jacobsen og Hjálmar Hátún

Endamálið við verkætlanini er, at skilja og gagnnýta sambandið millum havklima í Norðureysturatlantshavi og bæði útbreiðslu av svartkjafti og tilgongd av ungfiski til hendan búskaparliga týdningarmikla stovn. Áherðsla verður løgd á sannlíku ávirkanina frá atmosferuni og stóra subpolara meldrinum. Henda vitan kann leggja lunnar undir møguleikan at framskriva tilgongdina hjá svartkjafti. Vit miða ímóti – saman við arbeiðsbólki hjá ICES – at gagnnýta úrslitini í veruligu umsitingini av hesum sera umskiftiliga fiskastovni.

COPS – Dynamics of Calanus species linked to Oceanographic processes, Predators and carbon Sequestration

djóraæti
Jákup Sverri
svartkjaftur
Áramál
2022 – 2024
Fígging
Havgransking í Norðuratlantshavi
Fólk á Havstovuni
Eilif Gaard, Inga Kristiansen, Hjálmar Hátún og Sólvá Jacobsen

Ætlanin er, at fáa betur greiði á nøgdum og samanseting av djóraæti eystan-, vestan-, og sunnan fyri Føroyar frá 1993 til 2023. Við at samantvinna vitanina frá hesi 30-ára longu tíðarseriu av djóraæti við havkanningar, fæst størri vitan um, hvussu havfrøði ávirkar djóraætið um okkara leiðir. Eisini verður kannað, hvussu skiftandi nøgdir og samanseting av djóraæti ávirka svartkjaft og hvítningsbróðir. Harafturat verður kannað, hvussu reyðæti spjaðist, tá tað er rikið út úr Bankarennuni sunnan fyri Føroyar, og hvat ið hendir við hesum reyðætinum. Spurningar viðvíkjandi hesum eru m.a. um hetta reyðætið doyr ella um tað megnar at gýta komandi vár.

Hvat etur uppsjóvarfiskur?

fiskur
føði
makrelur
Sild
svartkjaftur
uppsjóvarfiskur
Áramál
2014
Fígging
Fiskivinnugransking (FVG)
Fólk á Havstovuni
Høgni Debes, Jan Arge Jacobsen og Eydna í Homrum

Verkætlanin er endað!

Eftir at hava kannað umleið 400 magar av uppsjóvarfiski (makreli, sild og svartkjafti), hava vit ment mannagongdir, har ið “turrvekt” er nýtt heldur enn “vátvekt” fyri at fáa álítandi upplýsingar um nøgdina av føði, sum fiskurin etur. Munurin millum vátvekt og turrvekt er, at innihaldið er turkað í einum ovni áðrenn tað verður vigað. Vætan í magunum kann ofta viga meir enn sjálvt innihaldið, og tá gerast mátingarnar óneyvar. Eisini er tað av stórum týdningi, at magarnir verða kannaðir skjótast gjørligt. Grundin er at innihaldið oftani er smátt djóraæti sum tránar og forferst undir frysting. Verkætlanin vísti greitt, at úrslitini eru ymisk, alt eftir um magainnihaldið verður gjørt upp í tali ella turrvekt. Tá ið hugt verður eftir samansetingini av føði hjá sild og makreli, er djóraæti tann føðibólkur, sum er mest sjónligur í skrásettu føðini. Men tá ið hædd verður tikin fyri vektini av teimum ymisku føðibólkunum, vísir tað seg, at djóraæti verður yvirhálað av t.d. fiskarestum og amphipodum (størri krabbadjórum). Tá ið hugt verður eftir ávikavist sild og makreli, var munur at síggja millum fiskasløgini. Í makrelmagunum er størri breidd í føðisamansetingini, og serliga vóru smærri copepodar (krabbadjór) at finna í størri nøgdum í makreli enn sild. Harumframt var nøgdin av føði í makrelmagaunum í miðal størri enn í sildamagunum í sama øki.

Viðkomandi tíðindi

Svartkjaftastovnurin væl fyri

16.05.2024

Vísitalið fyri gýtingarstovnin av svartkjafti hækkar við 31% frá í fjør. Tað vísa felags ekkókanningarnar, ið vórðu gjørdar sunnanfyri í føroyskum, br…

Jákup Sverri liðugur við sildakanningar

15.05.2024

Leygarkvøldið 4. mai kom Jákup Sverri aftur av árligu silda- og svartkjaftakanningunum norðanfyri. Í kanningarøkinum hjá Jákupi Sverra var lutfalsliga…

Svartkjaftakanningar sunnanfyri

30.04.2024

Ekkókanningar av svartkjafti sunnan fyri Føroyar og suður í bretskan og írskan sjógv vóru gjørdar í tíðarskeiðinum 20. mars til 5. apríl 2024. Ekkóvir…

Lítið av gulllaksi at fáa á djúpum vatni

13.10.2023

Rannsóknarskipið Jákup Sverri er júst liðugur við árligu yvirlitstrolingina á djúpum vatni kring Føroyar, har 51 hál á ein tíma vórðu tikin. Á túrinum…

ICES-tilmæli fyri uppsjóvarfisk í 2024

29.09.2023

Mest loyvda veiða í 2024 lækkar munandi fyri norðhavssild og nakað fyri makrel, men hækkar nakað fyri svartkjaft. Makrelur Tilmælið fyri makrel er 739…

Minni til av norðhavssild og svartkjafti

28.06.2023

Minni er til av norðhavssild og svartkjafti í Norskahavinum í ár enn í fjør. Tað vísa úrslitini frá árligu sildakanningunum fyrr í vár. Høvuðsniðurstø…

Jákup Sverri liðugur við sildakanningar

17.05.2023

Týsdagin 16. mai kom Jákup Sverri aftur av árligu silda- og svartkjaftakanningunum norðanfyri. Sild var at síggja í mestsum øllum kanningarøkinum hjá …

Nógvur svartkjaftur sunnanfyri

13.04.2023

Ekkókanningar av svartkjafti sunnan fyri Føroyar og suður í bretskan og írskan sjógv vóru gjørdar fyri páskir. Fyribilsúrslitini vísa, at nógv er til …

Nógvur smáur svartkjaftur sunnanfyri

26.04.2022

Ekkókanningar av svartkjafti sunnan fyri Føroyar suður í bretskan og írskan sjógv vóru gjørdar fyri páskir. Fyribilsúrslitini vísa, at nógv er til av …

Bjørt útlit fyri svartkjaftastovninum

01.09.2011

Eftir fleiri góð ár um aldarskiftið, minkaði tilgongdin til svartkjaftastovnin niður í næstan einki; men nú kann vend koma í. Umstøðurnar í veðri og h…

Kanna streymin inni í svartkjaftatroli

01.09.2008

Sum liður í norðurlendskum granskingarsamstarvi er Fiskirannsóknarstovan farin at kanna streymin inni í flótitroli. Málið er at finna útav, um streymu…

Heitur rokkur gevur nógvan svartkjaft

01.09.2008

Frá 1995 og fleiri ár fram vaks svartkjaftastovnurin sera nógv. hesi somu ár var sjógvurin við rokkin heitur. granskarar síggja ein samanhang, og fyrs…