{{currentPage * pageSize + 1}} - {{pageSize * (currentPage + 1) > numberOfResults ? numberOfResults : pageSize * (currentPage + 1)}} úrslit av {{numberOfResults}}
Einki úrslit

Lundi

Fratercula arctica

Lundin er ein av talríkastu sjófuglunum í Føroyum. Hann er væl kendur við sínum flotta litríka nevi og eyðsýnda búna, og hann kann sigast at verða eyðkennis fuglur í Norðuratlantshavið.

Lundin er ein álkufuglur eins og lomvigin og álkan.

Status viðvíkjadi reyðlista

Tann evropeiski lundastovnurin hevur verið í minking seinastu trý ættarliðini. Tí verður lundin í tí førinum mettur at hoyra undir flokkingina “Viðbrekið” á reyðlistanum hjá IUCN. Í Føroyum hoyrir hann undir flokkin “Viðbrekið”.

Útbreiðsla

Lundin er útbreiddur í øllum norðuratlantssjónum. Meginparturin av stovninum heldur til í Íslandi og Norra, heili 80%. Lunda stovnar hava verið í afturgongd síðan 2000, m.a. orsakka av at tað hevur gingið illa við reiðringini. Í Føroyum hevur stovnurin eisini verið í niðurgongd.

Tey bláu økini á kortinum vísa hvar lundin heldur til, meðan tey gulu økini vísa hvar hann reiðrast.

Ferðing

Í tíðarskeiðnum 2014-2022 vórðu 31 lundar merktir við GLS-loggarum í Føroyum. Hetta kortið vísir, hvar ið hesir lundarnir hava verið hetta tíðarskeiðið. Litaðu økini vísa, við alsamt sterkari liti, ein 25%, 50% og 75% kjans fyri, at fuglurin finst í tí økinum.

Um tú vilt vita meira um ferðing hjá fugli við slíkum loggarum, far so inn á leinkjuna SEATRACK niðanfyri og vel tey viðkomandi filtrini. Á hesum kortinum er “Species” sett til “Atlantic puffin” og “Colony” sett til “Faroe Islands”.

Lívfrøði

Eyðkenni

Lundin sær serstakur út við sínum stóra litfagra nevi. Hann er svartur um bakið og høvdið og hevur hvíta bringu. Hann hevur reyð eygu og við einari svartari linju. Lundin hevur eitt skap sum ger hann til ein frálíkan svimjara og kavara.

Við at hyggja at foyrunum á nevinum, ber til at siga um lundin er óbúgvin ella búgvin. Tó ber ikki til at siga hvussu gamal hann er út frá hesum. Um veturin er nevið dimmari tí hann hevur kastað hornskónina av nevinum.

Ungfuglurin hevur eitt smælri nev enn tann vaksni fuglurin og við dimmari litum. Tann gamli fuglurin hevur eins og ungfuglurin dimmari litir um veturin, men hannsara nev er eitt sindur breiðari.

Nøring og vøkstur

Lundin eigur bæði í urðum og í valbergi. Í urðrum reiðrast hann ímillum steinarnar, meðan hann í valbergið grevur sær holur at reiðrast í. Holurnar eru ofta so djúpar at fólk ikki kunnu røkka inn til reiðri við armunum.

Lundin livur leingi 30+ ár. Hann búnast heldur seint 3-6 ár. Tá ið hann byrjar at nørðast skiftast makarnir um at flúgva út og finna føði og at bøla eggið.

Gamalt var at, lundin kemur til Føroyar um summarmála (14. Apríl). Lundin leggur oftast eitt egg, sum hann ger stutt eftir at hann er komin til reiðri. Klekingartíðin er eini 5-6 vikur og pisan verður floygd um syftunsøku (2. juli), tað kann tó skifta og er treytað av ymsum umhvørvissligum viðurskiftum. Um miðjan august fer lundin av landinum og heldur fyri tað mesta til á opnum havi um veturin.

Tá ið lundin leitar sær føði og leitar sær aftur til holuna, má hann verða varin. Tað kann henda at onnur fuglasløg royna at rána føðina frá lundanum, ella royna at fanga lundan. Tað kann eisini henda at lundin verður etin av toski ella havtasku ímeðan hann leitar sær føði.

Árlig yvirskipað ringrás hjá lunda, sum nørist.

Føði

Lundin finnur sær føði við at kava. Hann fangar mestu føðina grynri enn 30 m undir vatnskorpuni, men hann kann kava niður á 60 m dýpi. Lundin sæst ofta við fiskayngul og nebbasild í nevinum og tá verður hann nevndur sildberi. Tann fiskurin hann etur mest av er nebbasild, men hann kann eisini taka annan fisk so sum sild og lodnu. Til tíðir kann lundin eisini eta djóra æti, krill og bustmaðkar.

Leinkir

Seabird tracking Seatrack

The Royal Society for the Protection of Birds (RSPB)

Birdlife

IUCN reyðlistin

Brittish Trust for Ornithology

Dispersion and vulnerability of marine birds and cetaceans in Faroese waters

Cornell Lab – All About Birds

Viðkomandi tíðindi

Vevmyndir úr lundaholum í Skúvoynni

19.07.2022

Havstovan hevur í nøkur ár fylgt við gongdini í lundaholum í Skúvoynni við vevmyndatólum. Fyrstu royndirnar vórðu gjørdar í 2005. 15 lundaholur eru gj…

Við til at friða týdningarmikiðøki í altjóða sjógvi

10.05.2022

Flestu sjófuglasløg í Norðuratlantshavi eru minkað ógvuliga nógv seinastu áratíggjuni. Nógvar kanningareru gjørdar fyri at royna at finna útav, hví so…

Fuglurin rýmir úr Vestmannabjørgunum

10.05.2022

Bert 5% av lomviga og 1% av ritureiðrum vóru at síggja i Vestmannabjørgunum summarið 2021, samanborið við teljingar í ávikavist 1972 og 1987. Hetta er…

Vevmyndir úr lundaholum í Skúvoynni

19.08.2021

Havstovan hevur í nøkur ár fylgt við gongdini í lundaholum í Skúvoynni við vevmyndatólum. Fyrstu royndirnar vórðu gjørdar í 2005. 15 lundaholur eru gj…

Merkta føroyska parið

18.12.2020

Hjá skrápi skiftast bøgan og steggin um at bøla egginum. Tað er sjón fyri søgn í taltilfarinum frá einumføroyskum skrápapari við GLS-loggarum. Tá vetu…

Ferðingarmynstrið hjá føroyska skrápinum

18.12.2020

Á fyrsta sinni er ferðingarmynstrið hjá føroyska skrápinum staðfest. Eftir bútíðina ferðast hann allan vegin úr Føroyumtil suðurendan á Suðuramerika. …

Talið á ternum og ternubølumminkað seinastu 15 árini

23.10.2018

Síðani 2003 hevur Havstovan skipað fyri teljing av ternum og ternupisum um alt landið. Vit hava biðið bøndur, røktarar og onnur áhugað fólk siga okkum…

Fuglateljing við dronu

09.10.2017

Havstovan telur súlurnar í Mykineshólmi umleið 10. hvørt ár. Fuglarnir verða taldir eftir myndum. Summarið 2016 vórðu myndirnar á fyrsta sinni tiknar …

Harðir vetrar stimbra sjófugl

21.09.2017

Støðan hjá føroyska sjófuglinum er nógv batnað seinastu tvey árini – eftir 15 sera vánalig ár. T.d komu væl fleiri ritupisur undan bæði í 2016 og 2017…

Seinasta lundapisan klár at fara

01.09.2017

Nú er seinasta pisan í Byrgisbakka í Skúgvi klár at fara; bara eitt sindur av dúni er eftir á høvdinum. Tað er lítil friður á henni. Hon snøggar fjaðr…

Arktiskur sjófuglafundur í Føroyum

24.04.2017

Havstovan og Uttanríkis- og Vinnumálaráðið hava verið vertir fyri tí árliga arbeiðsfundinum hjá arktiska sjófuglabólkinum CBird (Circumpolar Seabird G…

Sólarmyrkingin ávirkaði fuglin í Skúgvoy

19.09.2016

Sunnudagin 20. mars 2015 var sólarmyrking í Føroyum, men hvat gjørdi fuglurin í Høvdanum í Skúgvoy? Hetta er úr Sjóvarmál 2016, les víðari her. Viðkom…

Merkja sjófugl fyri at kanna, hvar hann heldur til um veturin

29.09.2014

Havstovan er við í eini stórari verkætlan fyri at kanna, hvar sjófuglurin er um veturin. Hetta verður gjørt við at seta goymslumerki á beinið á flestu…

Pisur sum vistfrøðiligt mát

07.11.2013

Ein háttur at kanna „heilsuna“ hjá eini vistskipan, er at nýta burðarúrslitið hjá ávísum sjófugli. Í Føroyum er samband millum burðarúrslitið hjá ritu…

Pisurnar doyggja í hungri

07.11.2013

Nebbasildin, sum er besta føðin hjá lundanum, hevur svikið so dyggiliga, at stórur partur av lundanum verpur als ikki ella gevst at verma, áðrenn pisa…

Ein sveimari við plastikki í maganum

23.08.2012

Næstan annar hvør havhestur við Føroyar hevur meira plastik í maganum enn ásetta markvirðið. Vindur og reyðæti havastóran týnding fyri trivnaðin hjá h…

Ov feitt fyri ternuna

23.08.2012

Nógv bendir á, at høvuðsføðikeldan hjá ternuni, nebbasildin, var so væl fyri í 2009, at hon bleiv óatkomulig hjá ternuungunum. Árið sá út til at geras…

Riturnar eru í Labradorhavinumum veturin

01.09.2011

Í 2009 setti Fuglakanningarstøðin ljósloggarar á ritur fyri at kanna, hvar tær eru um veturin. Tá ið riturnar komu aftur á sumri 2010 sást, at tær høv…

Besta árið hjá ternum í langa tíð – hóast nógvir ungar doyðu

01.09.2010

Meiri føði var í 2009 enn undan farnu árini, og tí megnaðu ternurnar at halda lív í ungunum, til teir vóru um at verða floygdir. Hetta er úr Sjóvarmál…

Kanna, hvar riturnar ferðast um veturin

01.09.2009

Í summar merkti Havstovan 20 ritur í Stóru Dímun við geolocatorum fyri at kanna, hvar tær halda til um veturin. Hetta er liður í einum samstarvi, har …

Havhestur druknar á línu

01.09.2008

Línuskip fáa eini 5.000-25.000 havhestar á hvørjum ári. Havhestarnir royna at taka agnið av línuni, men gerast fastir og drukna. Hóast hjáveiðan helst…

Ritan í minking

01.09.2007

Ritustovnurin í Føroyum minkar, tí ov fáar pisur koma undan. Seinastu fýra árini hava verið út av lagi ring. Orsøkin er helst, at lítið hevur verið ti…

Minni av ruski í føroyskum sjógvi enn í Norðsjónum

01.09.2004

Tað undrar helst ongan, at minni av ruski er í føroyskum sjógvi enn í Norðsjónum, men tey flestu høvdu helst roknað við, at munurin var størri. Hetta …

Fuglakanningar

01.09.2003

Tal av lomviga, lunda, ternum og grásúlum minkaði í 2003, so hetta árið royndist illa hjá sjófuglinum. Plastikk, funnið í havhestamagum, kann nýtast s…