Blálonga er virðismikil fiskur og verður nógv veidd. Óvist er, um blálongan undir Føroyum er ein sjálvstøðugur stovnur ella um samband er við leiðirnar rundan um okkum. Alt bendir á, at samband er millum blálonguna sunnanfyri, serliga vestan fyri bretsku oyggjarnar, og undir Føroyum. Í ICES verður blálonga við Føroyar viðgjørd sum partur av einum felags stovni – Blue ling (Molva dypterygia) in subareas 6, 7, and 12 and in Division 5.b (Celtic Seas, western Hatton Bank, and Faroes grounds). Blálonga verður lívfrøðiliga roknaður sum ein djúpvatnsfiskur, sum lond hava bundið seg til at fiska við serligum fyrivarni.
Blálonga er langur, smidligur fiskur. Hon hevur tvær ryggfjaðrar, tann fremra er stutt og eitt sindur hægri enn tann aftara. Tann aftara er long og røkkur aftur til klingruna. Gotfjøðurin er frá gotinum aftur í klingruna. Høvdið er langt og mjátt. Hon hevur undirbit. Finnan er styttri enn eygnatvørmátið. Hon hevur stór eygu, stóran kjaft við stórum, hvøssum tonnum. Sterturin bogar nakað aftureftir.
Góð eyðkenni eru serliga klæna klingran, tann bláligi farrin og svarta rondin um stertin.
Blálonga verður upp í 155 cm long. Elsta aldursgreinaða blálonga undir Føroyum var 37 ár.
Útbreiðsla
Blálonga er frá Finnmørkini og Svalbarði til Íslands, Grønlands og Nýfundlands. Undir Føroyum, í norðara Norðsjónum og Skagerrak. Hon er á Rockallbanka og Hattonbanka, vestan fyri Írland til Marokko og inn í Miðjarðarhavið.
Við Føroyar er blálonga á hellingini bæði á Landgrunninum og við bankarnar vestanfyri. Blálonga livir á størri dýpum enn longan, frá 130 m og niður á 1500 m dýpi. Er tó vanligast úr 300 m niður á 800 m.
Veiða
Fyrstu árini vóru tað serliga týskir og franskir trolarar, ið fiskaðu blálonguna undir Føroyum, men frá seinnu helvt av sjeytiárunum komu føroyskir trolarar alt meiri við, og í áttatiárunum vóru tað føroyingar og fraklendingar, ið stóðu fyri tí mestu veiðuni. Parturin hjá fraklendingum minkaði í stórum seinast í áttatiárunum, og tá fiskaðu føroyingar sjálvir meginpartin av blálonguni.
Tey seinastu 3 árini hava fraklendingar tó fiskað meginpartin av blálonguni í føroyskum øki, føroyingar hava fiskað nakað, og harafturat er eitt sindur fiskað av norðmonnum, skotum og spaniólum. Íalt var útlendska veiðan eini 66% av heildarveiðuni í føroyskum øki í 2025.
Føroyski parturin verður fyri tað mesta fiskaður við línu og restin sum hjáveiða við troli.
Longdarbýti í føroysku veiðuni
Stovnsmeting
Blálonga verður stovnsmett annað hvørt ár í ICES. Havstovan luttekur í hesi stovnsmeting, sum verður samskipað av havrannsóknarráðnum ICES. Blálonga við Føroyar (ICES øki 5.b) verður viðgjørd saman við blálongu í ICES økjunum 6, 7 og 12 (Celtic Seas, western Hatton Bank, and Faroes grounds).
ICES mælir til, at veiðan av blálongu lækkar 41 % frá 11.170 tonsum í 2026 til 6.536 tons í 2027 og 2028.
Longd móti vekt fyri allar støddir av landaðari blálongu vísir, at miðalvektin á 70 cm og 100 cm langari blálongu í kruvdari vekt er umleið 1,2 kg og 3,8 kg.
Blálonga veksur ikki serliga skjótt. Árligi vøksturin hjá blálongu er umleið 7 cm um árið til hon er kynsbúgvin. Aftaná veksur hon umleið 2-3 cm um árið. Ársgomul er blálongan einar 20 cm til longdar, 5 ára gomul er hon umleið 65 cm og ein 10 ára gomul blálonga er umleið 95 cm. Kvennfiskurin veksur skjótari enn kallfiskurin.
Aldurin hjá blálongu verður staðfestur við at telja árringar í nytrunum. Nytran á blálongu er lutfallsliga stór, og tí verður hon skorin áðrenn hon verður lisin fyri at síggja aldursringarnar betur. Royndir eru eisini gjørdar at lesa aldurin av heilari nytru. Blálongunytrur eru torførar at aldurslesa. Blálonga verður sjáldan eldri enn 20 ár.
Blálongunytrur
Kynsbúning
Í miðal gýtir helvtin av blálonguni fyrstu ferð umleið 6 ára gomul, og tá er hon um 75 cm til longdar. Ein lítil partur av blálonguni verður kynsbúgvin longu sum 5 ára gamal, men meginparturin gýtir tó ikki fyrr enn sum 8-9 ára gamal.
Gýting
Eftir fiskiskapinum at døma leitar blálongan til gýtingarøkini í føroyskum sjógvi í februar-apríl, og høvuðs-gýtingin er í apríl-mai. Gýtingarøki eru á 500-2000 m dýpi vestan- og sunnan fyri ryggin, ið gongur millum Skotland, Føroyar og Ísland, herundir eisini nær Føroyabanka, Ytrabanka og Ytstabanka, kanska serliga á umleið 1000 m dýpi. Gýting er eisini staðfest aðrastaðni, t.d. sunnan fyri Vestmannaoyggjarnar, á Reykjanesrygginum og á Hattonbanka. Talið á rognkornum undan hvørjum kvennfiski er einar 1-3 milliónir, alt eftir stødd á fiskinum.
Yngul og ungfiskur
Eftir gýtingina flotna rognkornini og klekjast uppi í sjónum. Larvur og yngul eru eisini uppi í sjónum, men í august leitar yngulin niður á botn, helst á djúpum vatni.
Blálonguyngul fingin við Magnusi Heinasyni á yngultúri síðst í juni, har trolað varð uppi í sjónum.
Føði
Føðin hjá blálongu er fyri tað mesta fiskur, eitt nú svartkjaftur, hvítingsbróðir, kongafiskur og brosma, ymisk krabbadýr og krossfiskar. Tað er trupult at kanna føðina hjá blálongu; rættiliga ofta eru magarnir tómir og ofta er magin viðvendur, tá blálongan kemur upp á dekkið.
Ferðing
Lítil vitan er um ferðing hjá blálongu. Eftir veiðuni at døma, ferðast blálonga til og frá gýtingarøkjum.
Litur
Blálonga er myrk, brún-grá um bakið. Undir búkinum er hon ljósablágrá. Allur fiskurin hevur ein bláligan farra og skyggir eitt sindur í bronsuliti. Ofta nakað sprøklut um síðurnar. Sterturin, búkfjaðrarnar og ryggfjaðrarnar hava svarta rond, sjálvur fjaðrajaðarin er bleikljósur.
Umrokningartalva út frá støddarbólkum
Á landingarmiðstøðunum kring landið verður blálongan bólkað í 4 støddarbólkar, alt eftir vekt. Hvussu gomul og hvussu long blálonga er í mun til vektbólkarnar 1 til 4 fyri árini 1998, 2000 og 2001 er víst í talvuni niðanfyri. Aftasta kolonnan sigur, hvussu stórur partur av fiskinum í ymsu støddarbólkunum væntandi hevur gýtt minst einaferð.
Henda pilotverkætlanin hevur kannað, um innvigingartøl frá landingarmiðstøðum kunnu brúkast sum supplerandi hagtøl til stovnsmetingar. Innvigingardáturnar vórðu veittar av virkjunum Kósini og Northern Fish Cold Storage (NFCS), sum brúka innvigingarskipanir, sum viga og goyma fiskavektir í stakvektum ella í bólkavektum. Les meira
Verkætlanin um blálongu hevur givið dagførda vitan um lívfrøði og fiskiskap eftir blálongu undir Føroyum. Hendan vitan kann millum annað brúkast í stovnsmetingarhøpi til at fáa eina meira umboðandi stovnsmeting av felags blálongustovninum. Les meira
Vís undanfarnu úrslit
